Pasternak

Pasternak to dwuletnie warzywo korzeniowe o słodkawym, orzechowym smaku, uprawiane na działce podobnie jak pietruszka, ale z grubszym i dłuższym korzeniem. Siej go wprost do gruntu w marcu–kwietniu i zbieraj w październiku–listopadzie, po około 150 dniach. Uprawa nie jest trudna, wymaga jednak cierpliwości: nasiona wschodzą 2–4 tygodnie i muszą być świeże. Korzenie dobrze znoszą mróz, więc część plonu może zostać w ziemi na zimę.

Jakie stanowisko i gleba są najlepsze dla pasternaku?

Wybierz słoneczną grządkę; lekki półcień przez część dnia pasternak zniesie, ale korzenie będą mniejsze. Gleba musi być głęboko spulchniona, najlepiej na 30–35 cm, bo korzeń rośnie długi i prosty tylko w ziemi bez kamieni i grud. Odczyn trzymaj w granicach pH 6,0–7,0.

Pasternak źle reaguje na świeży obornik — korzenie się rozwidlają i pękają. Obornik daj pod przedplon, np. kapustę, ogórka albo ziemniaki, a pod pasternak tylko 2–3 kg dojrzałego kompostu na m² jesienią. Pasternak należy do selerowatych, tak jak marchew, pietruszka, seler i koper, więc nie siej go po nich wcześniej niż po 3–4 latach. Jak rozpisać zmianowanie na małej działce, pokazujemy w poradniku o płodozmianie na działce.

Kiedy i jak siać pasternak?

Siej wprost do gruntu w marcu–kwietniu, gdy ziemia obeschnie i da się ją równo zagrabić. Pasternak kiełkuje już w chłodnej glebie, a wczesny siew daje mu czas na wyrośnięcie długiego korzenia. Nasiona wysiewaj na głębokość 1,5–2 cm, w rzędy co 35–40 cm, po 2–3 nasiona co kilka centymetrów.

Nasiona są lekkie, płaskie i szybko tracą siłę kiełkowania — z zeszłorocznej paczki często wschodzi niewiele. Kupuj świeże co roku. Wschody pojawiają się po 2–4 tygodniach, dlatego dosiej w rzędzie rzodkiewkę jako roślinę znacznikową; pokaże rząd i ułatwi pielenie. Gdy siewki mają 2–3 liście właściwe, przerwij je na 10–15 cm. Pasternak nie znosi przesadzania, więc nie przygotowujemy go z rozsady. Szczegóły siewu opisuje strona kiedy siać pasternak.

Tabela uprawy

Najważniejsze dane w jednym miejscu:

Parametr	Wartość
Siew	marzec–kwiecień, wprost do gruntu
Głębokość siewu	1,5–2 cm
Wschody	2–4 tygodnie, tylko ze świeżych nasion
Rozstawa	rzędy co 35–40 cm, w rzędzie 10–15 cm po przerwaniu
Zbiór	październik–listopad, po ok. 150 dniach
Gleba	głęboka, przepuszczalna; pH 6,0–7,0, bez świeżego obornika
Nasłonecznienie	pełne słońce
Podlewanie	średnie, w suszę 10–15 l/m² raz w tygodniu
Mrozoodporność	tak, korzenie zimują w gruncie

Jak pielęgnować pasternak w sezonie?

Najważniejszy okres to wschody: przez pierwsze 3–4 tygodnie wierzch gleby nie może przeschnąć ani zaskorupieć. Podlewaj drobną kroplą co 2–3 dni, jeśli nie pada, a skorupę rozbijaj płytko pazurkami. Później wystarczy podlewanie w suszę, 10–15 l/m² raz w tygodniu. Nierówne nawadnianie, zwłaszcza obfite po długiej suszy, sprzyja pękaniu korzeni.

Pasternak nie potrzebuje dużo nawozu. Kompost wmieszany jesienią zwykle wystarcza; nadmiar azotu daje bujną nać i słabszy korzeń. Pielenie jest kluczowe do czerwca, bo młode siewki rosną wolno i łatwo je zagłuszyć. Gdy liście zakryją międzyrzędzia, wyściółkuj grządkę skoszoną trawą — zatrzyma wilgoć i ograniczy chwasty, o czym więcej w poradniku o ściółkowaniu grządek.

Przy pieleniu w słoneczny dzień zakładaj rękawice i długie rękawy. Sok z liści na skórze wystawionej na słońce wywołuje oparzenia i pęcherze, które goją się nawet kilka tygodni.

Co zagraża pasternakowi i z czym go siać?

Pasternak atakuje ten sam szkodnik co marchew — połyśnica marchwianka, której larwy drążą korytarze w korzeniu. Ograniczysz ją, przykrywając grządkę agrowłókniną od siewu do czerwca i nie siejąc pasternaku obok zeszłorocznej marchwi. Latem na liściach pojawiają się mszyce, a pod koniec suchego lata biały nalot mączniaka; zwykle nie szkodzą korzeniom na tyle, by trzeba było działać. Brunatne, pękające plamy na barkach korzenia to zwykle rak pasternaku — choroba grzybowa, która wnika przez zranienia, np. po larwach połyśnicy. Pomaga płodozmian, ochrona przed połyśnicą i obsypanie barków korzeni ziemią.

Dobrymi sąsiadami są cebula dymka i sałata ogrodowa, które zajmują międzyrzędzia, zanim pasternak się rozrośnie. Rzodkiewka ogrodowa sprawdza się jako roślina znacznikowa w rzędzie — zbierzesz ją, zanim pasternak będzie potrzebował miejsca.

Kiedy zbierać i jak przechowywać pasternak?

Główny zbiór przypada na październik–listopad, gdy korzenie mają 4–6 cm średnicy przy szyjce. Po pierwszych przymrozkach smakują słodziej, więc nie spiesz się z wykopkami. Kop widłami w suchy dzień, podważając rząd z boku, bo długi korzeń łatwo się łamie. Termin i technikę opisuje strona kiedy zbierać pasternak.

Nieumyte korzenie z nacią skróconą do 1–2 cm przechowuj w skrzynce z wilgotnym piaskiem, w piwnicy przy 0–4°C. Sposoby na zapas z całej grządki zebraliśmy w poradniku zbiory i przechowywanie warzyw. Na polskich działkach najczęściej uprawia się odmianę ‘Półdługi Biały’.