Szparag

Szparag lekarski to wieloletnia bylina warzywna, która w jednym miejscu plonuje 10–15 lat, a dobrze prowadzona nawet dłużej. Uprawa jest średnio trudna, bo na pierwszy zbiór czeka się do trzeciego roku. Roczne karpy sadzi się w kwietniu w rowach, a młode wypustki zbiera od maja do około 24 czerwca. Zależnie od sposobu uprawy dostaniesz szparagi białe albo zielone.

Jakie stanowisko i gleba są najlepsze dla szparaga?

Szparag potrzebuje pełnego słońca i miejsca osłoniętego od zimnego wiatru. W cieniu wypustki są cienkie, a wiosną ruszają później. Grządka zostaje na kilkanaście lat, więc wybierz skraj działki, gdzie nie będzie przeszkadzać w płodozmianie, a latem wysokie na 1,5 m ażurowe pędy nie zacienią warzyw obok.

Najlepsza jest gleba lekka, piaszczysto-gliniasta, głęboka i szybko nagrzewająca się wiosną, o pH 6,5–7,5. Na ciężkiej glinie i tam, gdzie stoi woda, karpy gniją, a wypustki rosną krzywe. Kwaśną ziemię zwapnuj jesienią przed sadzeniem. Przed założeniem plantacji usuń dokładnie perz i inne chwasty wieloletnie, bo później między karpami trudno je wyplenić. Jesienią wmieszaj w glebę dojrzały kompost lub dobrze rozłożony obornik, 4–5 kg na m².

Kiedy i jak sadzić szparagi?

Roczne karpy sadź w kwietniu, gdy ziemia obeschnie i da się ją uprawiać. Wykop rów głęboki na 30–40 cm i szeroki na 30–40 cm, na dno wsyp warstwę kompostu wymieszanego z ziemią i usyp z niej niskie kopczyki. Na każdym rozłóż karpę jak pająka, z korzeniami rozpostartymi na boki, co 30–40 cm. Przykryj ją 5–8 cm ziemi i podlej. Resztę rowu zasypuj stopniowo w ciągu lata, w miarę jak rosną pędy, aż do wyrównania z powierzchnią.

Rzędy prowadź co 100–120 cm. Pod szparagi białe sadzi się głębiej, a od trzeciego roku co wiosnę usypuje się nad rzędem kopiec ziemi wysoki na 25–30 cm. Szparagi zielone rosną na płaskiej grządce. Siew nasion jest możliwy, ale opóźnia zbiór o rok, dlatego na działce prawie zawsze sadzi się karpy. Krok po kroku opisuje to strona kiedy sadzić szparagi.

Tabela uprawy

Najważniejsze dane dla działkowca:

Parametr	Wartość
Sadzenie karp	kwiecień
Rozstawa	30–40 cm w rzędzie, 100–120 cm między rzędami
Głębokość rowu	30–40 cm, karpa przykryta 5–8 cm ziemi
Pierwszy zbiór	w 3. roku, przez 2–3 tygodnie
Zbiór	maj–czerwiec
Koniec zbioru	około 24 czerwca
Gleba	lekka, głęboka, przepuszczalna; pH 6,5–7,5
Nasłonecznienie	pełne słońce
Podlewanie	średnie, regularne w pierwszych latach
Mrozoodporność	pełna, w strefach 6a–7a
Trwałość grządki	10–15 lat i dłużej

Jak pielęgnować szparagi w sezonie?

W pierwszym i drugim roku nie zbieraj wypustek wcale, niech wszystkie wyrosną w zielone pędy. W trzecim roku zbieraj tylko przez 2–3 tygodnie, a pełny zbiór, do świętego Jana, zaczyna się od czwartego roku. Grządkę odchwaszczaj ręcznie i płytko, bo karpy leżą blisko powierzchni, a ściółka z kompostu lub skoszonej trawy ograniczy chwasty i utrzyma wilgoć; materiały opisuje poradnik o mulczowaniu grządek.

Młode plantacje podlewaj w suszy co 7–10 dni, około 10–15 l wody na metr rzędu. Starsze rośliny mają głębokie korzenie i potrzebują wody głównie podczas długiej suszy. Po zakończeniu zbioru rozłóż kompost wzdłuż rzędów. Na wietrznym miejscu podeprzyj wysokie pędy sznurkiem rozpiętym między palikami. Jesienią, gdy pędy zżółkną i zaschną, zetnij je tuż nad ziemią i usuń z działki.

Jakie choroby i szkodniki zagrażają szparagom?

Najczęstszym szkodnikiem jest poskrzypka szparagowa: mały chrząszcz z czerwono-kremowymi pokrywami, którego larwy objadają pędy latem. Na małej grządce wystarczy regularnie strząsać chrząszcze i larwy do pojemnika z wodą. Z chorób zdarza się rdza szparaga: rdzawe, a potem ciemne skupiska zarodników na pędach pod koniec lata. Ogranicza ją przewiewne sadzenie i jesienne usuwanie zaschniętych pędów. Na mokrej glebie grozi fuzaryjna zgnilizna karp; podobne objawy porównasz w poradniku jak rozpoznać choroby grzybowe.

Szparag rośnie w jednym miejscu latami, więc sąsiadów dobiera się tak, by nie zacieniali rzędów. Tradycyjnie sadzi się obok niego pomidory, a na brzegu grządki pietruszkę.

Kiedy zbierać szparagi i jakie odmiany wybrać?

Zbiór trwa od maja, a w ciepłą wiosnę od końca kwietnia, do około 24 czerwca. Zielone wypustki ścinaj nożem tuż przy ziemi, gdy mają 18–25 cm, a główki są jeszcze zwarte. Białe wykopuje się ostrożnie z kopca, gdy czubek zaczyna podnosić ziemię, i odcina na głębokości około 20–25 cm. W szczycie sezonu zbieraj co 1–2 dni. Szczegóły opisuje strona kiedy zbierać szparagi.

Na działkę wybieraj męskie odmiany mieszańcowe, np. ‘Gijnlim’ albo ‘Backlim’. Rośliny męskie nie zawiązują owoców, dają grubsze i liczniejsze wypustki, a na grządce nie pojawiają się uciążliwe siewki.