Szczypiorek

Szczypiorek to wieloletnie zioło z rodziny czosnkowatych, jedno z najłatwiejszych na działce ROD — dla początkujących i dla tych, którzy mają mało czasu. Siej go w marcu (na rozsadę) lub w kwietniu (wprost do gruntu) albo po prostu posadź kawałek kępy od sąsiada. Źdźbła tniesz od kwietnia do października, 3–5 cm nad ziemią, a po 3–4 tygodniach odrastają. Jadalne są też fioletowe kwiaty. Kępę dziel co 3–4 lata.

Jakie stanowisko i gleba są najlepsze dla szczypiorku?

Szczypiorek najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale znosi lekki półcień, np. przy altanie albo na skraju sadu. W głębszym cieniu źdźbła są cienkie i blade. Gleba ma być żyzna, próchnicza i stale lekko wilgotna, o pH 6,0–7,0. Na suchym piasku szczypiorek szybko twardnieje i żółknie, a na podmokłej glinie gniją cebulki.

Ponieważ to bylina, zaplanuj dla niej stałe miejsce: na brzegu warzywnika, na obrzeżu grządki z ziołami albo w pasie przy alejce. Wtedy nie przeszkadza w przekopywaniu i nie miesza się w płodozmian. Przed posadzeniem wymieszaj z ziemią 3–4 kg dojrzałego kompostu na m². Nie sadź go w miejscu, gdzie rok wcześniej rosła cebula, por czy czosnek — mają te same choroby i szkodniki.

Kiedy i jak siać lub sadzić szczypiorek?

Na rozsadę siej w marcu do doniczek lub multiplatów, po 10–15 nasion w jedno oczko, na głębokość 0,5–1 cm. Szczypiorek rośnie kępkowo, więc nie pikuj siewek pojedynczo. Kiełkuje w 10–14 dni w temperaturze 15–20°C. Rozsadę wysadź na grządkę w kwietniu–maju, kępka przy kępce co 20–30 cm.

Wprost do gruntu siej w kwietniu, w rzędy co 25–30 cm. Używaj świeżych nasion — po 1–2 latach przechowywania kiełkują już słabo. Najszybsza metoda to podział starej kępy: wiosną (kwiecień) albo w sierpniu–wrześniu wykop roślinę, rozdziel ją na części po 5–10 cebulek, skróć źdźbła o połowę i posadź na tej samej głębokości. Szczegóły siewu opisuje strona kiedy siać szczypiorek.

Tabela uprawy

Najważniejsze dane dla działkowca:

Parametr	Wartość
Siew na rozsadę	marzec, 10–15 nasion w oczko
Siew do gruntu	kwiecień, głębokość 0,5–1 cm
Podział kęp	kwiecień lub sierpień–wrzesień, co 3–4 lata
Rozstawa	kępy co 20–30 cm, rzędy co 25–30 cm
Zbiór	kwiecień–październik, 3–5 cm nad ziemią
Gleba	żyzna, próchnicza, wilgotna; pH 6,0–7,0
Nasłonecznienie	pełne słońce lub lekki półcień
Podlewanie	średnie, w suszę 2 razy w tygodniu
Mrozoodporność	pełna, zimuje w gruncie bez okrycia

Jak pielęgnować szczypiorek w sezonie?

Podlewaj regularnie — w suszę 2 razy w tygodniu, po około 10 l/m². Przesuszony szczypiorek robi się twardy i ostry. Po każdym mocnym cięciu podlej kępy rozcieńczoną 1:10 gnojówką z pokrzywy, co 3–4 tygodnie w sezonie. Wiosną rozłóż wokół kęp cienką warstwę kompostu.

Szczypiorek kwitnie w maju–czerwcu. Kwiaty są jadalne, ale łodygi kwiatostanowe są twarde, a kwitnąca kępa wydaje mniej młodych źdźbeł. Jeśli zależy ci na liściach, zostaw kilka kwiatów dla pszczół, a resztę zetnij razem z łodygą. Odchwaszczaj ręcznie, bo płytkie korzenie łatwo uszkodzić motyką. Zimą nic nie rób — kępa zasycha jesienią i rusza od nowa w marcu.

Choroby, szkodniki i rośliny towarzyszące?

W wilgotne lata najczęstszy jest mączniak rzekomy: jasne, wydłużone plamy i szaroliliowy nalot na źdźbłach. Zetnij porażone liście nisko, wynieś je z działki i podlewaj pod kępę, nie po liściach. Zdarza się też rdza — pomarańczowe skupiska zarodników; postępuj tak samo. Ze szkodników szczypiorek atakują wciornastki (srebrzyste smugi na źdźbłach) i miniarka porówka, której larwy drążą chodniki w liściach. Wiosną i jesienią okryj kępy włókniną, gdy w okolicy ROD rośnie dużo porów.

Szczypiorek dobrze rośnie przy marchwi Nantes i truskawkach, a kępy w podszyciu jabłoni to stary sposób na zagospodarowanie pasa wokół pnia. Nie sadź go przy fasoli i grochu. Więcej par sąsiedzkich zebraliśmy w poradniku o roślinach towarzyszących.

Jak zbierać i przechowywać szczypiorek?

Tnij całe pęczki nożyczkami 3–5 cm nad ziemią, zamiast obrywać pojedyncze końcówki. Przycięta w ten sposób kępa odrasta równo i daje 3–4 zbiory w sezonie. Technikę i terminy opisuje strona kiedy zbierać szczypiorek.

Świeży szczypiorek trzyma się w lodówce 3–5 dni. Na zimę drobno go posiekaj i zamroź w woreczku albo w foremce do lodu z odrobiną wody — suszony traci większość aromatu. Świeże źdźbła możesz mieć też zimą. Pod koniec października wykop małą kępę, zostaw ją na 2–3 tygodnie w chłodzie, żeby przeszła okres spoczynku, a potem posadź do doniczki i postaw na jasnym parapecie w kuchni. Po kilku tygodniach zetniesz pierwsze źdźbła, choć cieńsze i jaśniejsze niż w lecie. Wyczerpaną po zimie kępę wyrzuć na kompost.