Roszponka

Roszponka to drobna, mrozoodporna sałata na jesień, zimę i wczesną wiosnę — jedna z nielicznych świeżych zieleni, które da się zbierać na działce w listopadzie i grudniu. Uprawa jest łatwa: siej ją wprost do gruntu w sierpniu–wrześniu na grządkę zwolnioną po letnich warzywach albo wczesną wiosną, w marcu. Zbiór trwa od października do grudnia i ponownie od marca do maja, zanim rośliny wybiją w pędy kwiatowe. Ścina się całe rozety.

Jakie stanowisko i gleba są najlepsze dla roszponki?

Roszponka rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu — jesienią, przy niskim słońcu, każde jaśniejsze miejsce na działce się nada. Nie ma wielkich wymagań glebowych; wystarczy zwykła ziemia uprawna o pH 6,0–7,0, byle nie podmokła, bo zimą stojąca woda sprzyja gniciu rozet.

Lubi glebę zwięzłą, osiadłą. Po zbiorze przedplonu nie przekopuj grządki — wyrwij resztki roślin, spulchnij wierzchnie 2–3 cm grabiami i wyrównaj. Nie nawoź jej świeżym obornikiem ani dużą dawką azotu, bo liście będą wodniste i słabiej przezimują. Dobrym przedplonem są ogórki, fasola, groch, wczesne ziemniaki i cebula. Jak ułożyć kolejność upraw, opisujemy w poradniku o płodozmianie na działce.

Kiedy i jak siać roszponkę?

Główny siew przypada na sierpień i pierwszą połowę września. Sierpniowy da rozety w październiku i listopadzie, wrześniowy — zbiór w późnej jesieni i wczesną wiosną. Drugi, mniejszy termin to marzec: wysiew na wiosnę daje liście w kwietniu–maju. Szczegóły terminów zbiera strona kiedy siać roszponkę.

Nasiona wysiewaj na głębokość około 1 cm, w rzędy co 10–15 cm, albo rzutowo na całej grządce. Wschody pojawiają się po 2–3 tygodniach; w sierpniowym upale kiełkują opornie, więc podlewaj grządkę co 1–2 dni i możesz ją ocienić agrowłókniną. Siewki przerwij na 5–8 cm. Roszponki nie produkuje się z rozsady — zawsze siejemy ją wprost do gruntu.

Na małej działce lepiej siać na raty niż jednym rzutem: 2–3 porcje co 10–14 dni, od początku sierpnia do połowy września. Wcześniejsze rzędy zbierzesz jesienią, a najpóźniejsze przezimują jako małe rozety i ruszą ze wzrostem w marcu, gdy grządki obok są jeszcze puste. Na 1 m² wystarczy około 1 g nasion. Gotowy przykład, co posiać po letnich zbiorach, znajdziesz w poradniku o drugiej fali siewów warzyw.

Tabela uprawy

Najważniejsze dane w jednym miejscu:

Parametr	Wartość
Siew	sierpień–wrzesień oraz marzec, wprost do gruntu
Głębokość siewu	około 1 cm
Rozstawa	rzędy co 10–15 cm, w rzędzie 5–8 cm
Zbiór	październik–grudzień oraz marzec–maj
Gleba	uprawna, osiadła; pH 6,0–7,0
Nasłonecznienie	słońce lub półcień
Podlewanie	średnie, regularne przy wschodach
Mrozoodporność	tak, do około −15°C

Jak pielęgnować roszponkę w sezonie?

Najwięcej uwagi potrzebuje na starcie. Do wschodów wierzchnia warstwa gleby nie może przeschnąć, potem wystarczy podlewanie raz w tygodniu, około 10 l/m², jeśli jesień jest sucha. Od listopada zwykle podlewać już nie trzeba.

Nawożenie właściwie odpada — roszponka korzysta z resztek składników po przedplonie. Odchwaszczaj ręcznie do końca października, bo drobne rozety łatwo giną pod chwastami. Gdy zapowiadają mróz poniżej −10°C bez okrywy śnieżnej, rozłóż na grządce agrowłókninę i przyciśnij jej brzegi. Zdejmij ją w odwilż, żeby rośliny nie zaparzyły się pod spodem. Sposoby zabezpieczenia grządek opisujemy w poradniku jak okryć rośliny na zimę.

Co zagraża roszponce i z czym ją siać?

Jesienią, przy długiej mgle i deszczu, pojawia się mączniak rzekomy — żółknące plamy na wierzchu liści i szary nalot pod spodem. Ograniczysz go rzadszym siewem, który zapewnia przewiew, i niepodlewaniem po liściach. Mniejsze rozety podgryzają ślimaki, zwłaszcza we wrześniu; zbieraj je wieczorem i nie zostawiaj resztek roślin na grządce.

Roszponka dobrze sąsiaduje z porem ogrodowym, który też zimuje w gruncie. Wiosną możesz ją siać pasami obok sałaty ogrodowej i rzodkiewki — wszystkie trzy lubią chłód i szybko zwalniają miejsce.

Kiedy zbierać roszponkę?

Tnij całe rozety nożem tuż nad ziemią, gdy mają 4–6 par liści i około 8–10 cm średnicy. Zbieraj w dzień bez mrozu; zamarzniętych liści nie ruszaj. Wiosną skończ zbiór, zanim w środku rozety pojawią się pędy z drobnymi, bladoniebieskimi kwiatami — liście twardnieją i gorzknieją. Technikę zbioru opisuje strona kiedy zbierać roszponkę. Po zbiorze nie myj rozet pod silnym strumieniem — płucz je w misce z zimną wodą, 2–3 razy, bo między liśćmi zostaje piasek. W lodówce, w pojemniku wyłożonym papierowym ręcznikiem, wytrzymują 3–4 dni. W sklepach z nasionami najłatwiej o odmiany ‘Vit’ i ‘Holenderska’, obie dobrze zimują na polskich działkach.