Kompostowanie resztek roślinnych

We wrześniu zbieraj resztki po zbiorach do kompostownika: zdrowe łodygi, liście i obierki układaj naprzemiennie z suchym materiałem brązowym (liście, słoma, karton) w proporcji około 1:2 objętościowo. Chore pędy z mączniakiem, zarazą lub kiłą kapusty wyrzuć poza działkę, nie na pryzmę. Każdą warstwę lekko zwilż i przerzuć pryzmę co 4–6 tygodni. Reszty z wrześniowych prac włącz do kalendarza września.

Dlaczego warto zrobić to teraz?

Po sierpniowych i wrześniowych zbiorach na typowej działce 300–400 m² zostaje dużo materiału organicznego: resztki pomidorów, pędy fasoli, liście buraków, skoszona trawa i pierwsze opadłe liście. Zostawione na grządce gniją na wierzchu, przyciągają ślimaki i stanowią schronienie dla chorób grzybowych. Wrzucone do kompostownika wracają wiosną jako darmowy nawóz, a 3–5 l dojrzałego kompostu na m² zastępuje część obornika i poprawia strukturę gleby.

Wrzesień to ostatni moment, gdy pryzma jeszcze pracuje przy temperaturze gleby powyżej 10°C. Mikroorganizmy rozkładają świeże resztki, zanim zima spowolni proces do minimum. Liście zbierane teraz, zdrowe i suche po kilku słonecznych dniach, to najlepszy materiał brązowy na cały sezon. Zimą dodasz tylko warstwy zielone z kuchni i rzadkich wizyt na działce. Kompost z wrześniowego wsadu będzie gotowy na wiosenne przygotowanie gleby w drugiej połowie następnego roku.

Jak wykonać zadanie krok po kroku?

Zacznij od uporządkowania kompostownika. Jeśli jeszcze go nie masz, zbuduj prosty z palet według poradnika jak zbudować kompostownik. Na małej działce wystarczy skrzynia 1 × 1 m.

1. Posortuj resztki. Zdrowe łodygi, liście warzyw, obierki, skoszona trawa (cienka warstwa) i chwasty przed wydaniem nasion idą na kompost. Porażone rośliny, bulwy z kiłą, pomidory z zarazą i chwasty z dojrzałymi nasionami (perz, powój) wynieś do worków na odpady zielone.
2. Pokrój grubsze części. Łodygi pomidorów, kapusty i kukurydzy pocięte na 5–10 cm rozkładają się szybciej. Całe grube gałęzie zostaw na osobną stertę liściową, dojrzeją 12–18 miesięcy.
3. Układaj warstwy. Na dno wrzuć 10–15 cm gałązek lub zrębków dla napowietrzenia. Potem naprzemiennie: 10–15 cm materiału zielonego i 10–15 cm brązowego (suche liście, słoma, tektura). Proporcja około 1:2 objętościowo, bo za dużo zielonego daje smród amoniaku.
4. Zwilż i posyp ziemią. Każdą warstwę spryskaj wodą do wilgotności wyciśniętej gąbki. Posyp garścią ziemi lub gotowego kompostu, który wprowadza mikroorganizmy.
5. Przykryj pryzmę. Rozłóż starą deskę, blachę lub agrowłókninę, która chroni przed wypłukaniem w ulewie i przesuszeniem. Nie zakrywaj szczelnie, kompost musi oddychać.
6. Przerzuć za 4–6 tygodni. Wierzch przenieś do środka, a boki do wnętrza. Jesienią rozkład zwalnia, ale przerzucenie zapobiega zagnijaniu dolnych warstw.
7. Oznacz datę wsadu. Na desce kompostownika zapisz miesiąc. Gotowy kompost zbierzesz po 6–12 miesiącach, gdy masa jest ciemna, krusząca się i pachnie leśną ziemią.

O czym pamiętać?

Nie kompostuj mięsa, kości, tłuszczów i resztek z kuchni poza roślinnymi, bo przyciągają szczury, a w ROD regulamin zwykle zabrania uciążliwego składowania odpadów. Nie wrzucaj też popiołu z ogniska, bo ma wysokie pH i zaburza równowagę pryzmy. Skoszona trawa w grubej warstwie (>5 cm) gnije w smrodliwą breję, więc rozkładaj cienko i przekładaj suchymi liśćmi.

Chore resztki na zimnym kompostowniku nie ulegają termicznej sterylizacji, więc zarodniki przeżyją i wrócą na grządkę z kompostem. To najczęstszy błąd początkujących działkowców. Jeśli nie masz pewności co do zdrowia rośliny, wyrzuć ją poza działkę.

Kompostownik staw w półcieniu, z dala od altany i granicy sąsiada. Dobrze prowadzona pryzma pachnie ziemią, nie zgnilizną. Jesienne liście z jabłoni z parchem możesz kompostować osobno i wykorzystać dopiero po pełnym dojrzeniu, albo rozłożyć jako okrywę na grządkach zgodnie z planem z kalendarza września. Gotowy kompost to jeden z najlepszych naturalnych nawozów na małej działce. Nie spal resztek, bo palenie odpadów w ROD jest zakazane.